Skúli svalar ævintýraþrá með Wow
Skúli Mogensen, eigandi Wow Air, viðurkennir að með stofnun flugfélagsins sé verið að uppfylla vissa ævintýraþörf, hann sé kominn út fyrir þægindahring sinn, sem er tölvubransinn, og að hann hafi ekki velt því fyrir sér hvort það skaðaði ímynd sína sem eigandi banka að reka flugfélag. Hann sé hreinn og beinn í viðskiptum og hafi ákveðið að koma heim með milljarðana, sem finnski farsímarisinn Nokia greiddi honum fyrir Oz hugbúnaðarfyrirtækið, því Ísland hafi alla burði til að rísa upp og verða fremst í flokki. Slíkt hafi hann séð eftir átta ára búsetu í Kanada, sem standi einkar vel, og uppvaxtarár í Svíþjóð – þar sem hann varð vitni að því þegar Noregur hristi af sér sveitastimpilinn meðal Norðurlandaþjóða og varð stórveldi. Báðar þjóðir eiga sínar náttúruauðlindir – eins og Ísland, og búi við tryggt stjórnmálaástand – nokkuð sem Skúli bíður eftir að verði á Íslandi.
Hvers vegna ákvaðstu að stofna flugfélag?
„Þegar ég kom til landsins og stofnaði fjárfestingafélagið Títan haustið 2009 horfði ég á tækifærin út frá stóru myndinni. Næsta skref var að ákveða hvað í þessari mynd væri áhugavert. Ég hef í fyrsta lagi horft til sviða sem hafa möguleika á að vaxa. Í öðru lagi hefur það alltaf verið skilyrði fyrir fjárfestingum mínum að vinna með áhugaverðu og skemmtilegu fólki og hafa gaman af hlutunum. Ferðaþjónustan er frábært dæmi um geira hér á landi sem hefur vaxið mjög ört og ég tel að eigi ennþá mjög mikið inni,“ segir hann.
Nú getur verð flugfargjalda vart verið lægra. Hvað endist þið lengi?
„Það sem skiptir mestu máli, og við höfum sagt sem svo, er að flugið er aðeins einn liður í því að byggja upp öflugt ferðaþjónustufyrirtæki.“
Sérðu þá ekki fram á að hagnast á fluginu?
„Flugið er aðeins einn liður í ferlinu, því við munum kynna til leiks þjónustu gagnvart okkar viðskiptavinum sem nær langt út fyrir flugið. Það er lykilatriði að geta boðið gestum okkar, farþegum, upp á hótel, bílaleigubíl, afþreyingu, veitingastaði, skemmtanalíf og svo framvegis og framvegis. Flestir sem kaupa sér ferðir leita að annarri þjónustu um leið og þeir bóka flugið. Hugmyndin er að geta boðið okkar viðskiptavinum heildarlausn.“
En hvað má verðið vera svona lágt lengi? Hversu fljótt þarf kakan að stækka?
„Það veltur alfarið á því hversu dugleg við erum að bjóða upp á heildarþjónustu.“
En í mánuðum, árum, vikum?
„Ég hef aldrei farið af stað nema að hugsa fram í tímann. Ég sé fram á að markaðurinn geti tvöfaldast á næstu fimm til sex árum. Við erum með grófa viðskiptaáætlun sem við höfum út þann tíma. Ég lít á þetta sem fjárfestingu sem mun taka einhver ár að byggja upp. Það er alveg ljóst. Það er ekki hægt að setja upp flugfélag á einni nóttu. Ekkert frekar en annan rekstur. Ég er tilbúinn að tryggja rekstrargrundvöll félagsins til margra ára, á meðan við erum að byggja félagið upp. Ég hef litlar áhyggjur af rekstarafkomunni næstu tvö árin. Það er ekki markmiðið að skila hagnaði næstu tvö árin heldur er markmiðið að búa til öflugt vörumerki, góða þjónustu, safna saman viðskiptavinum, hlusta á þá, endurbæta og fínstilla módelið okkar. Það mun taka nokkur ár áður en reksturinn skilar góðri afkomu. Þegar að það gerist er ég viss um að við munum nota hagnaðinn í áframhaldandi uppbyggingu fyrirtækisins.“
En er pláss fyrir þrjú íslensk flugfélög?
„Ég held það í ljósi þess að nú eru einnig fimmtán erlend flugfélög að fljúga til landsins. Samkeppnin er miklu meiri en milli þessara þriggja og því ekki aðalatriðið hvort það eru eitt, tvö eða þrjú flugfélög á Íslandi.“
Bæklingur ykkar um borð er á ensku. Lítur Wow heldur til útlendinganna sem farþega og þá á Íslendingana sem bónus?
„Nei. Við viljum tvímælalaust þjóna Íslendingum vel, en eins og áður sagði er vaxtarmöguleikinn miklu meiri í að fjölga erlendum farþegum til landsins. Við munum sinna því vel ekki síður en Íslendingunum.“
En þú hagnast á hugbúnaðarviðskiptum, kaupir banka og stofnar flugfélag, ásamt fleiru, ertu ekki kominn út fyrir þægindasvið þitt?
„Jú, og til þess er leikurinn gerður. Það hvarflaði að mér að setjast í helgan stein (eftir söluna á Oz). En ég er þannig gerður að ég á erfitt með að sitja rólegur eða spila golf. Ég hef í tuttugu ár verið í tölvu-, tækni- og símageirunum. Þar leið mér vel og er ennþá að fjárfesta í þeim. En að sama skapi er ég heppinn að komast í þá aðstöðu að geta prófað eitthvað nýtt og þó að þetta séu gjörólík svið eiga þau ýmislegt sameiginlegt. Þótt ég setji ákveðin skilyrði við fjárfestingar mínar, er þetta vissulega ákveðin ævintýramennska og þörf á að kynnast nýjum hlutum. Auðvitað gæti ég ekki gert þetta nema með öflugu fólki.“
En óttastu ekkert að missa yfirsýn?
„Jú, en til dæmis ef horft er til MP banka erum við með öfluga stjórn og mjög öfluga stjórnendur... í framhaldi af því kem ég lítið nálægt daglegum rekstri og viðskiptum bankans. Mér er hreinlega óheimilt að hafa slík afskipti. Regluverkið er einfaldlega orðið það strangt þegar kemur að bankanum. Það fer ekkert mjög mikill tími í það verkefni lengur.“
En það hefur ekki alltaf verið farsælt að reka bæði banka og flugfélag. Gæti þér þótt gott að eiga banka til að nota sem skjól fyrir flugreksturinn?
„Alls ekki. Eitt af því sem ég lagði til og er algjörlega skýrt er að mér er með öllu óheimilt að fá fyrirgreiðslu eða lán hjá MP banka og er með viðskipti Títans (fjárfestingafélagsins á bakvið flugfélagið) og minna félaga við annan banka, og erlendan banka að sjálfsögðu líka. Það er öll önnur viðskipti en bara hefðbundinn innlánareikning og kreditkort. En ég er ekki með nein lán, hvorki persónulega né Títan, hjá MP banka og fjarri lagi að fjárfestingin í bankanum hafi verið hugsuð sem slík. Það er sem betur fer útilokað að misnota aðstöðu sína í dag.“
En óttastu ekkert um ímynd þína, þar sem ímynd bankamanns þarf kannski að vera önnur en flugrekanda?
„Ég hef nú bara ekki hugsað út í þetta. Ég verð að vera samkvæmur sjálfum mér og trúr því sem ég geri og stend fyrir. Ég tel að ég hafi alltaf verið heiðarlegur, hreinn og beinn í viðskiptum mínum. Þetta hefur nú ekki allt gengið sem dans á rósum. Stundum gengur eitthvað mjög vel og annað ekki. Það er eðli viðskipta. Enginn fjárfestir leggur eingöngu fé í velheppnuð verkefni. Þú nefnir að það hafi ekki alltaf verið án áhættu að fjárfesta í bönkum. Það er rétt þegar litið er til síðustu ára, en sé litið til lengra tímabils er bankastarfsemi mjög traust, örugg, langtímafjárfesting. Það á að vera hægt að reka banka á skynsamlegum, traustum forsendum. Sú er áherslan mín.“
En, þau eru nú ekki mörg vel rekin flugfélög?
„Nei, en þau eru nokkur. Við höfum tekið þau okkur til fyrirmyndar. Áður en við fórum af stað höfðum við skoðað fjölda fyrirtækja. Það hefur orðið endurnýjun mjög víða í heiminum. Þessi gömlu, oft á tíðum ríkisrekin flugfélög – sem voru fyrsta kynslóð flugfélaga – hafa þurft að víkja fyrir nýrri kynslóð lággjalda flugfélaga, sem hafa litla yfirbyggingu og hafa nýtt sér nettæknina. Það er ekki langt síðan að flugfélög og bankar þurftu söluskrifstofur og útibú út um allt. Það er einfaldlega liðin tíð. Núna byggist flugrekstur annars vegar á netverslun og netviðmóti og svo öflugu og traustu rekstararsviði. Yfirbyggingin og starfsmannafjöldi er miklu minni en var og á meðan þau gömlu þurfa að laga sig að nýjum tímum með dýrum, flóknum og sársaukafullum hætti höfum við þar forskot.“
Lítur þú á það sem heppni að hafa náð að selja OZ hugbúnaðarfyrirtækið Nokia korteri í hrun?
„Ég held að það hafi verið Arnold Palmer golfari sem átti ágætis frasa. Hann sagði: Það er merkilegt. Því meira sem ég æfi mig því heppnari verð ég. Ég held að heppni sé þáttur í öllu sem við gerum. En hún byggist á því að vera vakandi, vera gerandi og sjá tækifæri í hlutunum. Maður býr því til sína eigin heppni. Við vorum búin að vera lengi í rússíbananum sem Oz var. Við vorum búin að læra mikið og engin tilviljum að við skyldum allt í einu selja. Það var meðvituð ákvörðun æðstu stjórnenda fyrirtæksins. Við seldum ekki af því að við bjuggumst við að hagkerfi heimsins væri að hrynja. Við seldum af því að verkefni okkar hafði heppnast vel.“
Margir líta á flugrekstur sem happdrætti, rússneska rúllettu kannski. Þykir þér ekki vænt um þessa peninga sem þú átt?
„Mig minnir að það hafi verið Bacon sem sagði: Peningar eru eins og mykja. Það þarf að dreifa þeim til að þeir geri gagn.“
Á fréttavefnum Vísi stóð fyrir ári síðan að þið hjónin ættuð átta milljarða í hreina eign. Hvað ætlið þið að nota mikið í flugreksturinn?
„Það kemur í ljós.“
Hvað eigið þið mikið í dag?
„Ég hef ekki hugmynd um það! En ég hef svo mikla trú á ferðaþjónustunni og Íslandi sem áfangastað að ég set mjög stóran hluta í þessa fjárfestingu. Einfaldlega af því að ég trúi því að tækifærið sé svo stórt. Ferðamannaiðnaðurinn skilaði 158 milljörðum í gjaldeyristekjur fyrir okkur Íslendinga 2011 og ferðaþjónustan er núna um það bil 12 prósent af þjóðarframleiðslu,“ segir hann. „Ég skil að fólk furði sig á þessari fjárfestinu horfi það eingöngu til flugsins. En ef það horfir á það hvernig við þróum hugmyndina áfram á næsta einu til tveimur árum þá held ég að það sjái ljósið, eins og við höfum gert. Þetta er einungis byrjunin.“
En af hverju ertu svona opinn með fjárfestingar þína á sama tíma og aðrir pukrast með sínar eða koma jafnvel ekki með fé til landsins?
„Það var nú ekki svo að ég hafi sóst eftir einhverri umfjöllun. Hins vegar vildi þjóðin gegnsæi og spurði margra spurninga um það hvaðan peningarnir komu þegar ég kom heim; sérstaklega þegar við fjárfestum í MP banka. Ég held að það hafi verið nauðsynlegt að verða við þessum eðlilegu kröfum. Og í kjölfarið á því að skattaskrár Íslendinga eru opinberar og ég kaus að koma heim og greiða mína skatta og gjöld, var upplýst um eignir mínar. Ég hefði hæglega getað verið skráður erlendis, því ég er það mikið þar, og þannig forðast að borga skatta hér og þá umfjöllun. En aftur; mér finnst sjálfsagt, þar sem þetta er orðinn minn helsti vettvangur og þar sem ég vil taka þátt í uppbyggingunni, að ég greiði mína skatta og skyldur eins og allir aðrir. Þess vegna svara ég þessu kalli.“
.(JavaScript must be enabled to view this email address)
