Reynslan kennir mönnum að óttast auknar heimildir
Seðlabankinn rauf „Kínamúra“ sem eiga gilda um upplýsingar sem stjórnvaldi áskotnast í máli Heiðars Guðjónssonar þar sem fjárfestirinn var útilokaður frá kaupum á Sjóvá af ESÍ, eignarhaldsfélagi í eigu Seðlabankans, vegna upplýsinga um meint brot félags í hans eigu á gjaldeyrislögum. Már Guðmundsson seðlabankastjóri er bæði yfirmaður gjaldeyriseftirlits bankans sem og stjórnarformaður ESÍ og byggði ákvörðun sína um að útiloka Heiðar frá viðskiptunum á upplýsingum frá eftirlitinu.
Ástæða til að óttast auknar heimildir
Rannsókn á meintum brotum Heiðars var síðar hætt af sérstökum saksóknara og sú ákvörðun var staðfest af ríkissaksóknara. Þetta kemur fram í svari Seðlabankans við fyrirspurn umboðsmanns Alþingis vegna kvörtunar lögmanna Heiðars á málsmeðferð Seðlabankans í Sjóvá-málinu. Svarið fékk þingmaðurinn Guðlaugur Þór Þórðarson eftir úrskurð frá úrskurðarnefnd um upplýsingamál:
„Ég held að fólk átti sig ekki almennt á því hvað búið er að koma upp miklu eftirliti með eðlilegri hegðun almennra borgara. Þetta á sérstaklega við um Seðlabankann sem er til dæmis með upplýsingar um öll erlend viðskipti Íslendinga. Nú fer bankinn fram á enn frekari heimildir til þess að hafa eftirlit með borgurum þessa lands. Þessi upplýsingaöflun og heimildir til að skoða mál einstaklinga og fyrirtækja býður upp á mikla misnotkun og ég nefni sem dæmi að þetta bréf sem úrskurðarnefnd um upplýsingamál neyddi Seðlabankann til að láta mig fá sem sýnir að Seðlabankastjóri fór framhjá „Kínamúrum“ innan bankans. Þessir „Kínamúrar“ eru settir upp til þess að koma í veg fyrir misnotkun á eftirlitinu og reynslan af áðurnefndu dæmi sýnir að það er ástæða til að óttast auknar heimildir,“ segir Guðlaugur Þór.
Heiðar metur réttarstöðu sína
Birgir Tjörvi Pétursson, lögmaður Heiðars Guðjónssonar, í samtali við Fréttatímann að umbjóðandi hans sé að meta réttarstöðu sína að teknu tilliti til þess, að upplýsingar úr tilefnislausri rannsókn gjaldeyriseftirlits bankans voru notaðar við ákvarðanatöku hjá einkahlutafélagi í eigu Seðlabankans, umbjóðanda hans til tjóns.
„Seðlabankinn hafi viðurkennt í samskiptum sínum við umboðsmann Alþingis að hafa notað upplýsingarnar með þessum hætti í málinu. Samkvæmt lögum um gjaldeyrismál hvílir þagnarskylda á þeim starfsmönnum bankans er annast framkvæmd laganna og bera á henni ábyrgð. Það fær ekki staðist grundvallarreglur í stjórnsýslurétti að slíkum upplýsingum sé miðlað til einkahlutafélags útí bæ, sem hefur það að markmiði að stunda viðskipti og hámarka virði eigna, jafnvel þótt félagið sé í eigu Seðlabankans. Það gæti jafnvel varðað refsiábyrgð í einhverjum tilvikum. Og ef starfsmenn sem bera ábyrgð á framkvæmd gjaldeyriseftirlits í Seðlabankanum sitja í stjórn slíks félags eða koma nálægt rekstri þess að öðru leyti, ber þeim að víkja sæti ef þeir hafa upplýsingar úr óskyldum málum, sem kunna að hafa áhrif á ákvörðun þeirra hjá félaginu. Þetta leiðir bæði af þagnarskyldunni og af hæfisreglum stjórnsýslulaganna. Seðlabankanum var bent á þetta á sínum tíma, en hann hlustaði ekki á þetta frekar en annað í málinu. Við bíðum niðurstöðu umboðsmanns Alþingis um þennan þátt málsins,“ segir Birgir Tjörvi.
Ekki fengust svör frá Má Guðmundssyni seðlabankastjóra þar sem hann er staddur erlendis.
Óskar Hrafn Þorvaldsson
.(JavaScript must be enabled to view this email address)
