Þjónusta við flóttamenn ósamræmd og óljós
Ekkert formlegt og samstillt kerfi tekur á móti flóttamönnum sem fá vernd eftir hælismeðferð hér á landi og óljóst er hvaða aðstoð er í boði. Þetta kemur fram í skýrslu sem Rauði kross Íslands vann fyrir velferðarráðuneytið fyrr á árinu um aðstoð við flóttamenn. Rauði krossinn telur brýnt að stjórnvöld móti reglur sem skýra enn frekar réttindi flóttamanna sem fá alþjóðlega vernd á Íslandi eftir hælismeðferð og að tryggt sé að sú aðstoð og þjónustu sé sú sama eða að minnsta kosti sambærileg þeirri aðstoð og þjónustu sem svokallaðir kvótaflóttamenn fá hérlendis.
Guðbjartur Hannesson velferðarráðherra er kunnugt um ábendingar Rauða krossins og telur nauðsynlegt að samræma þjónustu við flóttamenn sem er veitt hæli á hér á landi. „Ráðuneytinu er kunnugt um ábendingar Rauða kross Íslands Um þessar mundir er verið að endurskoða hlutverk og verkefni flóttamannanefndar þar sem þetta er meðal annars til skoðunar. Jafnframt auglýsti velferðarráðuneytið nýlega eftir starfsmanni sem ætlað er að sinna undirbúningi vegna mótttöku flóttafólks og samræma og samhæfa velferðarþjónustu við einstaklinga sem fá hæli hérlendis. Ég bind vonir við að ráðning sérstaks starfsmanns til að sinna þessum verkefnum muni efla verulega skipulag og framkvæmd við móttöku flóttafólks hér á landi,“ segir Guðbjartur.
Samkvæmt upplýsingum Rauða krossins sóttu alls 76 einstaklingar frá 29 upprunaríkjum um hæli sem flóttamenn á Íslandi frá 1. janúar til 31. desember 2011. Þar með talin eru tvö börn sem fæddust á Íslandi meðan mál foreldra þeirra var til meðferðar hjá Útlendingastofnun.
Flestir umsækjanda eru frá Nígeríu og Rússlandi eða sjö frá hvoru landi. Næstflestir komu frá Alsír eða sex umsækjendur. Fimm umsækjendur eru frá Írak en fjórir umsækjendur eru frá Eþíópíu, Georgíu, Hvíta-Rússlandi og Indlandi.
Alls var 15 einstaklingum sem sótt höfðu um hæli veitt dvalarleyfi hérlendis á árinu 2011, tíu karlar, tvær konur og þrjú börn. Flestir voru frá Sómalíu og Íran. Útlendingastofnun veitti þrettán umsækjendum hæli og innanríkisráðuneytið tveimur.
Á árinu 2011 afgreiddi Útlendingastofnun alls 50 umsóknir og að auki drógu sex umsækjendur hælisumsókn til baka eða hurfu áður en umsókn var afgreidd. Alls lauk því málum 56 einstaklinga á árinu 2011. Útlendingastofnun veitti þrettán hælisumsækjendum hæli, synjaði 11 og endursendi 26 hælisleitendur til annarra Evrópuríkja sem taka þátt í svokölluðu Dyflinarsamstarfi. Dyflinarsamstarfið er það kerfi sem Evrópusambandið notar til að dreifa ábyrgð þjóða á meðferð hælisleitenda. Samkomulagið byggir á þeirri grundvallarreglu að hælisumsókn skuli jafnan tekin fyrir í því sem fyrst tekur við hælisleitanda. Flestir voru sendir til baka til Noregs.
Í árslok 2011 voru mál 46 hælisleitanda enn til meðferðar hjá Útlendingastofnun, 43 frá árinu 2011 en hin frá 2010. Útlendingastofnun afgreiddi umsókn um hæli á 178 dögum að meðaltali á árinu og er miðað við dagsetningu upphaflegrar hælisumsóknar þar til birting ákvörðunar fór fram. Þeir sem fengu réttarstöðu flóttamanns þurftu að meðaltali að bíða í 251 dag, rúma 8 mánuði. Lengsta bið eftir veitingu leyfis á árunum 2004-2010 var 1688 dagar, rúm fjögur og hálft ár og var það karlmaður frá Mauritaníu sem þufti að bíða svo lengi. Honum var veitt leyfi árið 2009.
Sigríður Dögg Auðunsdóttir
.(JavaScript must be enabled to view this email address)
