Þrálát veikindi Völu greind í kjölfar viðtalsins
Vigdís Vala Valgeirsdóttir hafði átt í mjög erfiðum veikindum í þrjú ár án þess að læknar kæmust að orsökunum. Í janúar birti Fréttatíminn viðtal við Völu, eins og hún er kölluð, og föður hennar, Valgeir Guðjónsson tónlistarmann í tilefni af 60 ára afmælistónleikum hans. Þar lýsti hún einkennunum sem ollu því að hún var oft rúmliggjandi: líkamlegur doði og lömunartilfinning, brengluð raunveruleikaskynjun og sjóntruflanir. Eftir að viðtalið birtist hafði lesandi samband við móður Völu, Ástu Kristrúnu Ragnarsdóttur, og kannaðist við lýsinguna því sonur hans hafði átt við svipuð veikindi að stríða án þess að hafa fengið sjúkdómsgreiningu. Hann hafði síðar greinst með eitrun vegna myglusvepps á heimilinu.
Lesandinn reyndist hafa rétt fyrir sér. Veikindi Völu voru af sama toga. „Við bjuggum í nýju húsi í Vesturbænum og þess vegna hafði kannski engum dottið þetta í hug,“ segir Vala. „Það kom hins vegar í ljós þegar við fórum að skoða málið að það höfðu orðið vatnsskemmdir eftir leka í baðherbergi hússins áður en við fluttum í það en okkur var talin trú um að það væri allt afgreitt mál. Herbergið mitt var við hliðina á baðherberginu en þegar við fluttum út kom í ljós að í veggnum á milli herbergisins og baðherbergisins var allt svart af myglusveppi,“ segir Vala.
Á góðum batavegi
Fjölskyldan flutti úr húsinu nokkru áður en sjúkdómsgreiningin kom í ljós en Vala hefur verið á góðum batavegi síðan.
„Ég fann strax að heilsa mín skánaði þegar við fluttum úr húsinu síðasta sumar og ég er búin að vera á stöðugum batavegi síðan. Ég er nánast orðin einkennalaus að mestu og hljóp til að mynda 8 kílómetra um daginn, það er metið mitt núna,“ segir hún og hlær. „Einkennin koma einstaka sinnum ef ég er búin að yfirkeyra mig en aldrei í jafnmiklum mæli og þegar þau voru verst. Ég hef verið með fullkomið jafnvægi og fæturnir hafa ekkert verið að gefa sig undan mér.“
Vala veiktist á fyrsta ári sínu í Menntaskólanum í Reykjavík en hún útskrifaðist þaðan nú í vor. Henni tókst að ljúka náminu á réttum tíma þrátt fyrir að hafa lítið geta mætt í skólann á öðru og þriðja ári vegna veikindanna. „Þetta byrjaði með því að ég fékk einkirningasótt. Ég varð mjög veik og var frá skóla í tvo mánuði. Þegar ég kom aftur í skólann eftir páska og var þá bara ágætlega hress en var ennþá að jafna mig eins. Í sumarfríinu ætlaði ég svo að taka upp fag sem ég hafði ekki getað tekið vegna veikindanna af heilsunni en þá veiktist ég rosalega,“ segir Vala. „Þetta var fyrst eins og flensa. Ég var alveg ónýt í þrjár vikur og gat ekki klárað þetta próf. Ég þurfti því að skipta um námsbraut sem ég er reyndar mjög þakklát fyrir í dag,“ segir Vala. „Heimurinn hefur alltaf eitthvert plan,“ bætir hún við hlæjandi. „Síðan byrjaði ég aftur í skólanum og veit ekki betur en ég hafi bara verið með flensu en var svo nánast alveg frá skóla allan þann vetur og næsta líka.“
Einkennin lýstu sér með útlimadoða og lömun, ofskynjunum og sjóntruflunum. „Ég gat ekki lesið en er samt með fullkomna sjón. Þetta helltist yfir mig í köstum og ég átti kannski góðan mánuð og slæman mánuð. Þegar var minna álag á mér á sumrin gat ég farið út úr húsi því ég var ekki jafn slæm,“ lýsir hún.
Oft á tíðum þurfti að halda á Völu ef hún þurfti að komast á salerni því hún stóð ekki undir sér sjálf. „Ég vann einu sinni við umönnun á Grund og það var álíka mikið mál að koma mér út úr rúmi og þeim sjúklingum sem ég annaðist þar. Það þurfti að hjálpa mér að setjast upp í rúminu. Þegar ég var skárri og komst fram úr lenti ég stundum í því að fæturnir gáfu sig og ég hrundi einfaldlega í gólfið.“
Bentu alltaf á einkirningasóttina
Læknar stóðu ráðþrota gagnvart veikindum Völu. „Það var alltaf verið að benda á einkirningasóttina og sagt að fólk sem hefði fengið einkirningasótt gæti verið að glíma við eftirköst í langan tíma á eftir. Ég fór til rosalega margra sérfræðinga og þegar þeir gátu ekki bent á neitt annað þá var alltaf sagt að þetta væru bara eftirköst af einkirningasóttinni. Mér fannst það mjög skrítið því ég hafði alveg heyrt um slæm eftirköst af þessum veikindum í allt að þrjú ár en aldrei lömun eða slíkt, kannski bara síþreytu. Einkenni mín voru miklu meira en það,“ segir hún.
Aðspurð segir hún ótrúlega sárt að hafa ekki fengið sjúkdómsgreiningu allan þennan tíma. „Með alla þessa fínu lækna. Mér fannst það eiginlega átakanlegra að vita ekki hvað þetta var heldur en það að vera veik vegna þess að það hefði verið miklu betra að vita hvað ég var að eiga við og hvernig lausnin á því væri. En það var engin lausn, ég þurfti alltaf bara að bíða og sjá og ég er ekkert þolinmóðasta manneskjan í heiminum,“ segir hún og hlær. „Þetta kannski barði það inn í hausinn á mér að maður verður að vera þolinmóður.“
Fékk lyf við MS
Vala náði að ljúka menntaskóla og útskrifaðist í vor „Það hjálpaði mér mjög mikið að einn læknir gaf mér lyf sem notuð eru við MS sjúkdómnum enda eru einkennin svipuð. Ég lenti reyndar í því að fara til læknis sem var handviss um að ég væri með MS. Hjartað í mér sökk við þær fréttir. Ég fór í rannsóknir og þá kom í ljós að þetta var ekki MS. En MS lyfið virkaði samt sem áður á einkennin og gerði mér kleift að læra meira en ella og ég gat farið í skólann.
En Vala lá ekki aðgerðalaus í rúminu heldur nýtti tímann og kenndi sjálfri sér á gítar. „Ég reyni að líta á björtu hliðarnar og vera í rauninni þakklát fyrir þessi veikindi. Þau eru búin að kenna mér ótrúlega margt, til dæmis hvernig maður getur verið einn með sjálfum sér. Og hvernig maður getur gert það besta úr því versta. Ég kynntist frábærum vinkonum sem spiluðu með mér og ein þeirra er með mér í nýja bandinu mínu. Ég hefði aldrei tekið mig til og farið að leita mér að spilafólki ef ég hefði ekki byrjað að spila og ég hefði örugglega ekki byrjað að spila ef ég hefði ekki veikst. Það var alltaf svo mikið að gera hjá mér í skólanum og svoleiðis þannig að ég hafði alveg nóg á minni könnu.“
Lærði að spila á gítar rúmföst
En hvernig stendur á því að gítaráhuginn kviknaði ekki fyrr hjá henni þar sem hún ætti nú að hafa fæðst með gítarinn í fanginu ef svo má að orði komast? „Ég lærði á píanó sem barn alveg frá fimm ára aldri í svona níu ár. En það var kannski aðeins meiri skóli þar sem ég var aðallega að læra að spila eftir nótum. Þegar ég tók síðan gítarinn upp var það allt einhvern veginn frjálslegra og mér fannst ég geta farið að gera eitthvað sjálf sem ég hugsaði ef til vill ekki út í áður.“
Vala er farin að spila á píanóið aftur ásamt því að spila á gítar og semja lög. „Ég er ekkert sérstakur píanóleikari en ég hef allt aðra tengingu við það núna. Ég hafði alveg gaman af píanónáminu á sínum tíma en þetta var ekkert sem ég hafði sjálf ákveðið að ég vildi gera. Þetta var meira svona skemmtileg skylda,“ segir hún og hlær, „sem er alls ekki það sem ég er að upplifa með tónlistina í dag. Það er engin skylda, bara skemmtun.“
Eigum nóg efni fyrir sólarhring
Vala er nýbúin að stofna hljómsveit ásamt tveimur vinkonum, Unni Söru Eldjárn og Silju Rós, sem syngja báðar og semja lög. „Við erum alveg með nóg efni til að spila í meira en sólarhring samfleytt,“ segir hún og hlær. Auk þeirra eru í hljómsveitinni Borgþór Jónsson bassaleikari, Helgi Reyr trommari, Sindri Bergsson á gítar og Jón Birgir píanóleikari. Hljómsveitin hefur hlotið nafnið Líparít. „Við stelpurnar ákváðum bara að stofna hljómsveit og tíndum saman úr öllum áttum einhverja flinka stráka með okkur sem við vissum að voru betri að spila á hljóðfæri en við,“ segir Vala og hlær. „Þetta er allt saman mjög nýtt en við ætlum að koma fram á Menningarnótt, spilum í Iðnó klukkan þrjú.“
Aðspurð segist Vala ekkert hafa á móti því að leggja fyrir sig tónlistina. Hún segir það hins vegar ekki auðveldasta starf í heimi og því sé hún búin að skrá sig í sálfræði í Háskólanum í haust. Með því sameinar hún starfsgreinar beggja foreldra sinna því Ásta er náms- og starfsráðgjafi og reka þau saman Nemaforum á Lækjartorgi, sem er menningarhús þar sem boðið er upp á námskeið og tónleika.
Vala hefur einnig komið reglulega fram með pabba sínum við ýmis tækifæri, nú síðast á Tónlistarhátíðinni Bræðslunni á Borgarfirði eystra sem fram fór um helgina. Stærsti viðburðurinn var hins vegar 60 ára afmælistónleikar Valgeirs sem haldnir voru í Hörpu í ársbyrjun. „Það var alveg stórkostleg upplifun. Ég vissi ekkert hvað ég var að koma mér út í enda hafði ég bara verði búin að spila fyrir mest 50 manns þegar þetta var og svo stend ég þarna fyrir framan heila Eldborg,“ segir Vala. „Pabbi bað mig um að gefa sér í afmælisgjöf að syngja fyrir sig í Hörpu og ég gerði það. Þetta var alveg sérstök upplifun – og mögnuð.“
Mikill aðdáandi pabba síns
Hún viðurkennir að auðvitað geti það hjálpað henni að komast áfram í tónlistinni verandi dóttir Valgeirs Guðjónssonar. „Auðvitað fæ ég tækifæri sem ég fengi kannski ekki ef hann væri ekki pabbi minn. En ég vona að það sé ekki eingöngu vegna þess.“
Hún segist mikill aðdáandi pabba síns. „Hann er fyrirmynd mín í tónlist. Ég uppgötvaði Spilverk þjóðanna allt of seint og svo Stuðmenn og Hrekkjusvínaplötuna. Ég er alveg grjótharður aðdáandi tónlistarinnar hans.“
Hún segir ómetanlegt að eiga hann að í tónlistinni. „Hann er með svo mikla reynslu og alltaf með góð ráð. Hann kemur líka alltaf með rosalega prófessjónal gagnrýni þannig að ég get tekið mark á honum og þar af leiðandi verið aðeins ákveðnari og öruggari með það sem ég er að gera.“
Þó svo að Vala sé komin með eigin hljómsveit er hún ekki hætt að koma fram með pabba sínum. „Nei, alls ekki. Við ætlum næst að halda tónleika í Nemaforum um verslunarmannahelgina.“
Sigríður Dögg Auðunsdóttir
.(JavaScript must be enabled to view this email address)
