Betri borg fyrir hunda
„Ég hef gaman að hundum, Ég hef í raun gaman að dýrum almennt, dýr eru yndisleg,“ segir Jón Gnarr, borgarstjóri Reykjavíkur og stoltur eigandi border terríer-hundsins Tobba, sem er tæplega þriggja ára. Áður en Tobbi varð hluti af fjölskyldunni hafði Jón oft tekið að sér vandræðahunda sem einhver þurfti að losna við, en það gekk ekki alltaf nógu vel. „Þetta voru hundar sem höfðu ekki fengið neitt uppeldi og fólk þurfti síðan að losna við því þeir voru stjórnlausir, frekir eða taugaveiklaðir. Síðan ákvað ég að fá mér hund og vanda mig virkilega. Fá hann sem hvolp og vanda val á tegund. Í þeirri yfirferð rakst ég á border terríer og fékk áhuga á þeim.“
Jón hreifst af tegundinni, honum fannst skapgerð, útlit og stærð henta honum einstaklega vel. „Ég er mjög ánægður með þetta val, þetta eru æðislegir hundar, ljúfir og ótrúlega hressir og fyndnir. Tobbi er mjög fyndinn.“
Hundahald var lengi bannað í Reykjavík
Hundaleyfisgjöld eru sjaldnast innheimt í borgum erlendis. Í Danmörku er til dæmis skylda að skrá hundinn í landlægan örmerkjagagnagrunn, en það er eitt gjald í upphafi og ekkert árlegt eftirlitsgjald. Og samt eru þar fjölmörg hundagerði og skítapokastandar. Staðan er því sú, eins mótsagnakennt og það hljómar, að íslenskir hundaeigendur greiða hærri gjöld en erlendir hundaeigendur en fái mun minni þjónustu. Aðspurður um hvernig standi á þessu svarar Jón að þarna sé augljóslega hægt að gera betur.
En hvað segir borgarstjóri, finnst honum Reykjavík vera hundavæn borg?
„Nei, hún er ekki hundavæn. Reykjavík er aðallega bílvæn borg. Hún er ekki nógu barn-, fjölskyldu- eða hundavæn. Hér hefur allt verið miðað mjög mikið við þarfir bílsins, og þetta er mjög sérkennilegt. Ef þú ferð í bæinn með hund sem almennur borgari, þá veistu í rauninni ekki almennilega hvar þú mátt vera og hvar þú mátt ekki vera með hund. Þetta eru mjög ógreinilegar og skringilegar reglur. En ef þú ert á trukk niðri í bæ, þá þarftu ekki að hafa neinar áhyggjur. Þú ert alls staðar velkominn.“
Í lögum um dýravernd er kveðið á um að tryggja skuli dýrum „eðlilegt frelsi til hreyfingar“ en í samþykkt um hundahald stendur að hundar skuli ávallt vera í taumi utanhúss. Stangast þetta ekki á?
„Mér finnst þetta stangast á jú, mér finnst að það eigi að vera svæði þar sem hægt er að sleppa hundunum sínum lausum. Og án þess að hundaeigendur séu að velkjast í einhverjum vafa um það hvort þeir megi það eða ekki. Þetta er bara eitthvað sem við þurfum að endurskoða algjörlega frá grunni.“
Í hundasamþykkt Reykjavíkur er kveðið á um að hundar megi vera lausir á Geirsnefi, Geldinganesi og hundaæfingasvæðum. Eru einhver slík hundaæfingasvæði í Reykjavík?
„Ekki svo ég viti, nei. Ég man bara ekki eftir hundaæfingasvæði í landi Reykjvíkurborgar.“
Það eru rúmlega 2.000 hundar skráðir í Reykjavík og tekjur af hundaleyfisgjöldum á síðasta ári voru um 31 milljón. Af hverju er hluti af tekjunum ekki notaður í þágu hundaeigenda?
„Við viljum reyna að bæta þá þjónustu sem hundaeigendur fá. Við viljum það virkilega. Og við erum að gera það svona hægt og rólega. Nú liggur fyrir tillaga að nýrri hundasamþykkt sem felur í sér að það eigi að vera svæði á nokkrum stöðum í Reykjavík þar sem lausaganga hunda eigi að vera leyfð. Það eigi að vera svona hundagerði. Tillaga um hundagerði á Klambratúni var því miður felld í hverfisráði. Mig minnir að einhver hafi sagt að niðurstaðan væri sú að Klambratún ætti að vera fyrir fólk en ekki hunda. Hverfisráð Miðborgar hefur nýlega nefnt sjö mögulega staði fyrir hundagerði. Hverfisráð Vesturbæjar og Hlíða eru ekki eins spennt fyrir þessum hugmyndum en þetta tekur náttúrulega tíma. Ég vil ekki þröngva hlutum upp á fólk sem það vill ekki. Engu að síður tel ég að við séum með mjög hentugt svæði fyrir hundagerði á Klambratúni. Þetta er svæði sem hefur hingað til verið notað undir rusl en væri mjög hentugt. Það er ágætlega stórt rjóður sem myndi henta mjög vel undir hundagerði.“
Á höfuðborgarsvæðinu ríkir algjör taumskylda og því hvergi leyfilegt að sleppa hundum lausum nema á tilteknum hundasvæðum. Þau eru tvö í Reykjavík, annars vegar á Geirsnefi og hins vegar á Geldinganesi. Í hinum sveitarfélögunum eru engin hundasvæði.
Í borgum erlendis eru hundasvæði víða, ýmist afgirt eða ógirt. Til dæmis eru fjölmörg misstór hundasvæði í Kaupmannahöfn og í Helsinki eru meira en 80 hundagarðar. Oft er hluti af almenningsgarði girtur af og ætlaður fyrir lausa hunda. Þessum svæðum fjölgar jafnt og þétt eftir því sem hundaeign verður almennari, en hér á höfuðborgarsvæðinu hefur hundasvæðum ekkert fjölgað þrátt fyrir gríðarlega fjölgun hunda í borginni. Hundaeigendur erlendis greiða almennt ekki hundaleyfisgjöld til viðkomandi borgar en samt sem áður virðast hundagerði vera nokkuð sjálfsagður partur af borgarskipulagi. Því kemur það spánskt fyrir sjónir að sjá gríðarhá hundaleyfisgjöld á höfuðborgarsvæði Íslands en engin hundagerði.
Að sögn Sifjar Traustadóttur, dýralæknis og dýraatferlisfræðings, er nauðsynlegt fyrir félagsþroska hunda að fá að leika sér lausir við aðra hunda. „Hér í höfuðborginni eru ekki nógu mörg tækifæri fyrir hunda til að æfa sig í að hitta aðra hunda. Þar sem þeir hafa ekki tækifæri til þess eru meiri líkur á slagsmálum milli hunda þá sjaldan sem þeir hittast.“ Einn af kostum hundasvæða væri því að fleiri hundar lærðu umgengni við aðra hunda.
Það eru fleiri kostir við hundasvæði. Þegar hundaeigendur hafa ákveðin svæði í eigin hverfi þar sem sleppa má hundum lausum, eru minni líkur á að þeir brjóti reglurnar um lausagöngu hunda. Eldri borgarar og fatlaðir hundaeigendur eiga auðveldara með að sjá hundinum fyrir hreyfingu ef þeir fá að sleppa hundinum í hundagerði. Ef hundar fá andlega og líkamlega útrás í hundagerði minnka líkurnar á að þeir gelti mikið heima við og ónáði þannig nágranna.
Í mastersritgerð Laurel Allen við Háskólann í Pennsylvaníu, „Dog Parks, Benefits and Liabilities“, koma fram ýmsar gagnlegar upplýsingar, meðal annars hvernig best er að standa að uppbyggingu hundasvæðis. Hundagerði þurfa að vera mörg og hæfilega stór svo að eigendur geti auðveldlega fylgst með hundum sínum og kallað á þá ef þörf krefur. Alltof mörg dæmi eru um að hundar á Geirsnefi hlaupi úr sjónmáli eigenda og áreiti aðra hunda eða fólk án þess að eigandinn grípi í taumana. Hundagerðin verða jafnframt að vera í flestum hverfum borgarinnar, því sumir hundaeigendur eru bíllausir og það er ekki leyfilegt að fara með hunda í strætó. Ef hundagerðin eru of fá er hætta á örtröð, en með fleiri hundagerðum dreifist fjöldinn um borgina.
