Raddir

Týnda kerfið

Það er mikil húsnæðisekla í Reykjavík og nágrenni. Áætlað er að það vanti yfir fimm þúsund íbúðir til að anna eftirspurn. Á meðan það ástand varir spennist verðið upp. Fólk sem hefur átt í erfiðleikum með að spara fyrir útborgun fyrir sinni fyrstu íbúð á enn erfiðara með að kaupa í dag en í fyrra.

Eigum við að ræða það sem mestu skiptir?

Auðvitað er það gaman fyrir nýja þingmenn að setjast í fyrsta skipti á þing. Þetta starf er þrungið sögu og merkingu, væntingum og tilgangi. Segja má að hver nýr þingmaður sé óléttur af glæstum ókomnum stjórnmálaferli. Hann gengur reyndar með tvíbura, því í maga hans bíður líka stuttur og mislukkaður ferill, jafnvel skammarlegur. En fyrstu dagarnir á þingi eru hveitibrauðsdagar og fyrsta ræðan jómfrúrræða; nafngiftir sem vísa til þess að verið sé að leiða þingmanninn inn í hjónaband með starfinu, kannski þjóðinni. Það er því ekki að undra þótt margur nýr þingmaður sé dálítið hátt uppi og dálítið fullur af sjálfum sér. Það er bara sætt.

Hann hét Helgi og var Ingjaldsson

Frásagnir af Kópavogshæli segja okkur hversu ómannúðlegt samfélag okkar er. Áður höfðum við heyrt af illum aðbúnaði barna og ungmenna á upptökuheimilum, misþyrmingum á þeim og hvernig þau voru niðurlægð og smáð. Við höfum heyrt af illri meðferð heyrnarlausra, nemenda í Landakotsskóla og munaðarleysingja.

Ójöfnuður er samfélagslegt eitur

Í rannsóknum sínum á aflvökum sögunnar hefur rússnesk bandaríski sagnfræðingurinn Peter Turchin viðað að sér upplýsingum um flest það sem tengist mannfélaginu í von um að geta greint hvert sagan stefnir og hvað rekur hana áfram. Úr þessum rannsóknum hefur orðið til ný fræðigrein, sagnfræðileg aflfræði eða cliodynamics, stærðfræðileg úrvinnsla og tölfræðigreining sagnfræðilegra gagna. Turchin komst í fréttir nýlega þegar rifjað var upp að hann hafði greint frá því fyrir nokkrum árum að miðað við hversu mikið ójöfnuður hefði aukist í Bandaríkjunum og almenn velsæld hrörnað mætti gera ráð fyrir borgarastyrjöld þar einhvern tímann á næsta áratug. Þetta er ekki spá, sagði Turchin, heldur einfaldlega vísindaleg ályktun af þeim gögnum sem liggja fyrir.

Fjölmiðlar í almannaþjónustu eða sérhagsmuna

Frá því ég byrjaði í blaðamennsku hef ég unnið á ritstjórnum blaða sem hafa verið í eigu allskyns fyrirbrigða. Ég vann á blöðum í eigu bæði Framsóknarflokksins og Alþýðuflokksins, blöðum í eigu eins manns eða starfsfólks, vina og vandamanna, blöðum í eigu nokkurra fjársterkra aðila og fyrrum fjársterkra manna sem fóru á hausinn. Einu sinni tók ég þátt í því að koma víðtækum fjölmiðlarekstri 365 á almennan hlutabréfamarkað.

Veröldin úr lofti

Þau komu og fóru eins og venjulega, jól og áramót, sá tími ársins þegar kaupmenn keppast sem mest um athygli neytenda. Gylliboðin voru af ýmsu tagi og veski landsmanna fóru á loft, kreditkortum var sveiflað eins og enginn væri morgundagurinn. Samt vitum við öll að morgundagurinn kemur og kortafyrirtækin gleyma engu. Það kemur að skuldadögum.

Hrósað fyrir það eitt að vera vinir mínir

„Fólk er að hrósa vinum mínum fyrir að vera vinir mínir en það lítur enginn á það þannig að ég get verið til staðar fyrir vini mína og gert þeim greiða. Það er ekki verið að hrósa vinum mínum fyrir eitthvað sem þau gerðu fyrir mig það er verið að hrósa þeim fyrir eitt að vilja vera vinir mínir þrátt fyrir að ég sé svona,“ segir Inga Björk Bjarnadóttir sem deildi nýlega á samfélagsmiðlinum Twitter hversu margslungnir fötlunarfordómar geta verið.

Má bjóða þér mannúð eða fasisma?

„Mr Prime Minister, what can you tell me about a company called Wintris?“ Líklega er þetta setning ársins 2016 á Íslandi. Spurningin gerði Sigmund Davíð Gunnlaugsson klumsa og velti honum af stóli forsætisráðherra, hrakti hann út í langdregið pólitískt dauðastríð sem enn stendur.

Uppskriftin að jólum

Já ég vildi að alla daga væru jól Þá gætu allir dansað og sungið jólalag Já ég vildi að jólin kæmu strax í dag látið klukkur hringja inn jólin

Áhugalaus stjórn

Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra hefur nú skipað sérfræðingahóp úr ráðuneytunum til að greina hættuna af síhækkandi gengi krónunnar. Vonum seinna. Allt þetta ár og einkum frá liðnu vori hafa allar viðvörunarbjöllur klingt. Síðustu mánuði hafa allir lúðrar pípt vegna krónunnar. Það var þó ekki fyrr en núna í vikunni sem ríkisstjórnin ákvað að skipa nefnd.

Ást sem kviknar í desember

„Við vorum að vinna saman á veitingastað í miðbænum. Ég var að flytja til New York og vildi ná mér í smá auka pening í einn mánuð. Við höfðum verið að spjalla saman á Facebook-spjallinu og vorum bæði svolítið bjórþyrst þann mánuðinn. Ákváðum því að fá okkur bjór saman sem vinir og það endaði í massa sleik,“ segir Klara Arnalds um hvernig hún kynntist barnsföður sínum, Fidda.

Annarleg pólitík

Karlmaður sem kom hingað í annarlegum tilgangi, og ætlaði að lifa sældarlífi á kostnað skattgreiðenda í nokkra mánuði og njóta góðs af heilbrigðiskerfinu, endaði með því að bera eld að fötum sínum í yfirfullu gistiskýli Útlendingastofnunar með þeim afleiðingum að hann beið bana af sárum sínum.

Misnotkun á fólki

Öllum umtalsverðum samfélagsumbreytingum fylgir misnotkun á fólki. Þegar vinnufólk flúði sveitirnar í von um bætt kjör bjó það við ömurlegar aðstæður í bæjum og þorpum og vann myrkranna á milli fyrir lúsarlaun. Þeir vinnumenn sem fengu pláss á bátum eða togurum voru látnir vinna dögum saman við óbærilegar aðstæður. Verkafólk og sjómenn þurftu að heyja langa og stranga baráttu áður en það gat fengið réttlátari skerf af arði vinnu sinnar.

Ekki alvont

Kostirnir við að hafa starfsstjórn án meirihluta að baki sér er að líkur á ólögum minnka. Núverandi ríkisstjórn byrjaði sitt fyrsta þing á að lækkar stórlega veiðileyfagjöld. Það var einkar misráðin aðgerð, hvort sem litið er á hana út frá efnahagslegu sjónarmiði eða pólitísku. Hún var eins vitlaus og hún var óréttlát. En þessi sama ríkisstjórn gæti ekki gert þetta í dag. Annar kostur er að þingmenn munu mynda meirihluta um að auka framlög til heilbrigðismála. Þar sem erfiðara er að mynda meirihluta til hækka skatta eða skera mikið niður þjónustu eru takmörk fyrir því hversu framlögin til heilbrigðismála geta hækkað. En þau munu samt aukast eitthvað. Þá er það líka ágætt fyrir þingið að vinna án skilgreinds meirihluta. Þingmenn fá tíma til að átta sig á um hvaða mál má mynda meirihluta. Því miður hafa vinnubrögðin á þingi einkennst af flokkadráttum, svo mjög að þingmenn greiða oft atkvæði með málum sem þeir hafa enga trú á og gegn málum sem þeim finnst góð. Það er því ekki alvitlaust sem formenn flokkanna hafa endurtekið æði oft að undanförnu; að þingmenn hafi gott af því að kynnast þvert á flokka. Þar fyrir utan eru fáir kostir þess fyrir okkur hin að hafa enga starfhæfa ríkisstjórn í landinu. Það væri miklu betra að hafa stjórn sem gæti mótað peningamálastefnu sem gagnast og aðgerðaáætlun til að mæta enn meiri fjölgun ferðamanna, áætlun til að leysa húsnæðisekluna, berjast gegn fátækt og hvernig lífskjör launafólks geti hér sem fyrst orðið viðlíka og í nágrannalöndum. En þá erum við komin út fyrir það sem núverandi þing getur boðið upp. Mögulega verður mynduð stjórn á næstu vikum en ólíklega stjórn með stuðning til stórra verka. Gunnar Smári

Aðgát skal höfð í nærveru sálar

Eitt magnaðasta ljóð um mannleg samskipti í íslenskri bókmenntasögu er vafalítið Einræður Starkaðar eftir Einar Benediktsson: Eitt bros getur dimmu í dagsljós breytt, sem dropi breytir veig heillar skálar. Þel getur snúist við atorð eitt. Aðgát skal höfð í nærveru sálar. Svo oft leyndist strengur í brjósti, sem brast við biturt andsvar, gefið án saka. Hve iðrar margt líf eitt augnakast, sem aldrei verður tekið til baka

Uppreisn almennings

Margt bendir til að íslenskt samfélag verði aldrei samt eftir Hrunið. Almenningur hefur misst langlundargeð sitt. Það munar um minna. Langlundargeð almennings og þrælslund var eitt helsta einkenni íslensks samfélags, þess tíma sem kallaður hefur verið Gamla Ísland.

Vandinn við velgengni

Erlendum ferðamönnum hefur fjölgað hlutfallslega meira á þessu ári en í fyrra og árin á undan. Og var fjölgunin þá samt gríðarmikil. Horfur eru á að ferðamenn á þessu ári verði um 1,7 milljón og ef fer sem horfir um 2,4 milljónir á næsta ári.

Ég var ekki munkur það lengi

Thurayn Harri talar þess vegna ekki búrmönsku en hefur farið þangað nokkrum sinnum. Í eitt skiptið í eins konar fermingavígslu þar sem hann gerðist munkur í klaustri og talaði ekki í nokkra daga.