Geggjun í boði gjaldmiðils
Jón Kaldal skrifar
Jón Sigurðsson forstjóri Össurar vandaði krónunni ekki kveðjurnar á Viðskiptaþingi á miðvikudag, en þar var hann aðalræðumaður. Sagði Jón að með hina tvískiptu krónu sem gjaldmiðil, verðtryggða og óverðtryggða, hefði þjóðin aldrei fast land undir fótum. Enda sýnir margra áratuga reynsla svo ekki verður um villst að óstöðugleikinn er það eina sem er stöðugt við íslensku krónuna.
Benti Jón á að besta leiðin til að auðgast á Íslandi sé sú að vera á réttum stað þegar fjármagnsflutningar verða í þessu umhverfi. Þegar Jón lét þau orð falla hefur hann væntanlega ekki gert ráð fyrir hversu hratt ný og afgerandi sönnun yrði færð fyrir þeim. Aðeins liðu nokkrar klukkustundir frá því hann lauk máli sínu þar til Hæstiréttur kvað upp dóm um lögmæti endurútreikninga gengislána. Dómurinn var skuldurum í hag. Uppi stóðu sem sigurvegarar þeir sem kusu að taka lán í erlendri mynt – og losna þar með við verðtryggingu og háa vexti krónulána – jafnvel þó þeir hefðu ekki tekjur á móti í erlendum gjaldmiðlum og tóku því meðvitaða og upplýsta áhættu.
Allt bendir til þess að dómur Hæstaréttar færi þessum skuldurum tugmilljarða ávinning þar sem áhrif tveggja stafa verðbólga undanfarinna ára á höfuðstól lána þeirra eru þurrkuð út.
Eftir standa hinir varfærnari, sem tóku lán í íslenskum krónum og sitja uppi með verðtryggingarbólginn höfuðstól. Þeir voru ekki á rétta staðnum, sem Jóni ræddi um í ræðu sinni, og njóta því ekki þessarar tröllvöxnu tilfærslu. Þegar er hins vegar hafin umræða hvort, og þá hvernig, sé hægt að rétta hlut verðtryggðu skuldaranna.
Þetta er í hnotskurn geggjaður heimur íslensku krónunnar. Skal engan undra að margir vilji losna úr þeirri hörmungarvist. Þeirra á meðal er Jón, sem í brýningu sinni til Viðskiptaþings sagði óstöðugleikann í boði krónunnar ekki ganga lengur og óskaði eftir því að þeir sem vilja ekki að Íslandi gangi í ESB og taki upp Evru skuldi að benda á aðrar lausnir.
Því miður er ekki líklegt að sú ósk Jóns rætist í nánustu framtíð sé eitthvað að marka umræður á Alþingi í gær. Þar spóluðu aðdáendur krónunnar í sömu förum og áður. Er engu líkara en fall krónunnar, verðbólga og neikvæð áhrifin á bókhald heimila landsins, hafi alveg farið fram hjá þeim.
Ómældum tíma og orku verður því varið áfram um ófyrirséða tíð í glímuna við efnahagsumhverfi þar sem ómögulegt er að gera raunhæfar áætlanir fram í tímann. Jafnvel á bak við gjaldeyrishöftin er krónan ekki stöðug, eins og HS orka komst að þegar félagið sat uppi með tæplega milljarðs króna tap, þar sem félagið hafði ekki reiknað með veikingu í skjóli hafta.
Það vekur undrun að einhverjum finnist þetta ganga lengur.
