Óðagotið burt
Ríkisstjórnin hrúgaði fjölda mála til Alþingis fyrir síðustu mánaðamót til afgreiðslu fyrir þinglok, þar á meðal umdeildum stórmálum. Til afgreiðslu þessara mála gefst það sem eftir lifir þessa mánaðar og sá næsti. Þingdagarnir sjálfir eru hins vegar til muna færri, innan við tuttugu. Þetta er ekkert nýtt og ekki bundið við þá ríkisstjórn sem nú situr. Þetta hafa ríkisstjórnir gert svo lengi sem elstu menn muna. Sú langa og hefð réttlætir samt ekki vinnubrögðin. Þau eru ólíðandi.
Öll þekkjum við atburðarásina. Þegar þinglokin nálgast hefjast maraþonfundir á þingi, auk tíðra funda stjórnar og stjórnarandstöðu um hvaða málum á að hleypa í gegn. Vegna tímaskorts fá mál allt of skamman tíma í meðferð á lokaspretti. Næturfundir taka við þar sem vansvefta þingmenn samþykkja frumvörp í röðum um leið og þeir kvarta undan því að Alþingi Íslendinga, æðsta valdastofnun samfélagsins, sé fjölskyldufjandsamlegur vinnustaður.
Þetta er ekki gott vinnulag og okkur til vansa, segir Kristján Möller, formaður atvinnuveganefndar Alþingis, í viðtali en nefndin mun fjalla um stærstu og umdeildustu málin sem nú eru til afgreiðslu á Alþingi, annars vegar kvótafrumvarp sjávarútvegsráðherra og hins vegar þingsályktunartillögu um rammaáætlun um vernd og orkunýtingu landsvæða sem iðnaðarráðherra lagði fram í samráði við umhverfisráðherra.
Hvernig ætla menn sér að afgreiða þessi umdeildu stórmál innan tuttugu vinnudaga, svo ekki sé minnst á önnur sem fyrir liggja? Hvaða skoðun sem menn hafa á fiskveiðistjórnunarkerfinu og breytingum á því verður því ekki á móti mælt að nái frumvarpið fram að ganga hefur það umtalsverð áhrif á fjárhagslega stöðu útgerða og banka sem þjónusta þær. Þingmenn þurfa því tíma til þess að gaumgæfa málið. Þetta varðar undirstöðugrein íslensks þjóðarbús.
Sama gildir um rammaáætlunina, flokkun í orkunýtingar-, verndar- og biðflokk. Þar er einnig farið með fjöregg þjóðarinnar, annars vegar mikilvæga nýtingu vatns- og jarðvarmaauðlinda í þágu velferðar Íslendinga til framtíðar litið og jafnframt nauðsynleg verndar- og varúðarsjónarmið, til sömu framtíðar litið. Er boðlegt að afgreiða slík grundvallarmál í flýti næturfunda með óhjákvæmilegri hættu á slysum?
Kristján Möller, sem langa reynslu hefur sem þingmaður og ráðherra – og hefur sem slíkur eflaust átt þátt í því að skila málum á síðustu stundu til þingafgreiðslu – segist í fyrrnefndu viðtali ekki skilja hvers vegna frumvörpin koma ávallt fram á síðustu stundu. „Það gerir það auðvitað að verkum,“ segir þingmaðurinn, „að mistök verða en núna mun það gerast þannig, af því að sjálfstæði þingsins hefur aukist, að mörg af þeim málum sem koma á síðustu stundu daga uppi eða eru ekki kláruð.“
Varla er það í þágu stjórnvalda hverju sinni að mikilvæg mál dagi uppi. Vinnulagið er því óskiljanlegt. Þingmenn sjálfir hafa haldið því fram að lagasetning Alþingis sé slök og að fleiri hnökrar séu á íslenskri löggjöf en annars staðar á Norðurlöndum. Þá er ástæða til að staldra við. Þegar Vigdís Hauksdóttir alþingismaður kallaði fyrir tveimur árum eftir sérstakri lagaskrifstofu Alþingis til að bæta lagasetningu, það er að segja frumvarpa sem í meginatriðum koma frá framkvæmdavaldinu, vitnaði hún meðal annars til þess að embætti umboðsmanns Alþingis hefði vakið athygli á vel á annað hundrað mála sem varða meinbugi á lögum. Þeir meinbugir hafa verið formlegs eðlis, svo sem misræmi milli lagaákvæða eða eru beinlínis fólgnir í efnisatriðum.
Formaður atvinnumálanefndar sér hörkuvertíð fram undan á þinginu. Eflaust er matið rétt og ekkert nema gott um það að segja að þingmenn leggi hart að sér – en óðagot við lagasetningu á ekki að líðast.
