Vaxtarsprotarnir klipptir
Oddný G. Harðardóttir fjármálaráðherra skilur áhyggjur ferðaþjónustunnar og gerir sér grein fyrir að fyrirhuguð skattahækkun á atvinnugreinina muni skerða samkeppnisstöðu hennar og vill vinna með greininni að því að áhrifin verði sem minnst. Því hefur þó ekki verið lýst með hvaða hætti draga á úr hinum skaðlegu áhrifum.
Ráðherrann vonast til að hækkun virðisaukaskatts á gistingu, úr 7 í 25,5 prósent, muni skila ríkissjóði þremur milljörðum í auknar skatttekjur. Ekki er víst að svo verði. Ör vöxtur og uppgangur hefur verið í ferðaþjónustu hér á landi og veitir ekki af í hagkerfi sem nánast hrundi og þarfnast erlends gjaldeyris sárlega. Nýliðinn júlí var enn einn metmánuðurinn í fjölda erlendra ferðamanna hérlendis. Aukningin milli ára nam 14,7 prósent en alls fóru 112 þúsund erlendir gestir frá landinu í mánuðinum. Gistinætur hafa heldur aldrei verið fleiri og nemur aukningin á fyrstu sex mánuðum ársins, miðað við sama tíma í fyrra, 21 prósent. Í þessum samanburði er rétt að hafa í huga að árið í fyrra var einnig metár. Gistinætur erlendra ríkisborgara voru um 81 prósent af heildarfjölda gistinátta og hefur það hlutfall aldrei verið hærra á þessum tíma.
Það er þó ekki sjálfgefið að þessi þróun haldi áfram. Ferðamannamarkaður er viðkvæmur. Ísland hefur að sönnu upp á margt að bjóða fyrir erlenda ferðamenn en þegar að vali á áfangastað kemur ræður verð á gistingu miklu. Á þessu sviði, eins og öðrum, er hægt að verðleggja sig út af markaði. Samtök ferðaþjónustunnar hafa lýst furðu á þessum fyrirætlunum stjórnvalda um skattþrepshækkun og sögðu í yfirlýsingu að því yrði ekki trúað að þingmönnum dytti í hug að veita ferðaþjónustunni slíkt rothögg.
Fjármálaráðherra telur að ferðaþjónustan í landinu sé í raun ríkisstyrkt meðan virðisaukaskattur á gistingu er í neðra skattþrepinu, mikilvægt sé að greinin vaxi á raunverulegum forsendum en ekki á grundvelli umbunar umfram aðrar greinar. Þar er litið á mál í þröngu samhengi enda benda Samtök ferðaþjónustunnar á að í langflestum löndum Evrópu, 29 af 32, sé gisting í neðra þrepi virðisaukaskatts með það að markmiði að fjölga ferðamönnum, ekki síst ráðstefnugestum. „Hvergi er meiri samkeppni en um ráðstefnugesti sem eru meðal verðmætustu gesta. 17,3% verðhækkun til þeirra mun ekki fjölga gestum í Hörpu. Sá markaður mun hrynja,“ segir í tilkynningu Samtaka ferðaþjónustunnar. Hætt er við, eins og samtökin benda einnig á, að slík stórhækkun skatta verði mikill fengur fyrir þá svörtu atvinnustarfsemi sem þrífst í þessari grein og muni auka hana og skekkja þar með enn frekar samkeppnisstöðu þeirra sem fara að lögum.
Ferðaþjónustunni hefur, sem betur fer, gengið vel og um það hefur munað í samfélagi sem sárlega þarf aukna fjárfestingu. Illugi Gunnarsson, alþingismaður og fulltrúi í fjárlaganefnd, segir skattahækkun á greinina ekki réttu skilaboðin til atvinnulífsins. Hann segir það sérstaka nálgun á skattheimtu að um leið og vel gangi einhvers staðar eigi að rjúka til og hækka skatta. Aðalatriðið er, segir þingmaðurinn, að gera atvinnulífinu kleift að auka sín umsvif, auka fjárfestingar og fjölga störfum. Þannig aukast tekjur ríksins smám saman.
Ábendingarnar hljóta stjórnvöld að skoða, hvort heldur þær koma frá þingmönnum eða frá hagsmunaaðilum. Hagstæðara kann að reynast að vaxa út úr erfiðleiknunum fremur en klippa þá vaxtarsprota sem þó sýna sig.
Jónas Haraldsson
